دما: دما معیاری برای سنجش میزان گرمی یا سردی یک جسم است. یکای دما درجه سلسیوس می باشد.

دماسنجی: راهها و روش های اندازه گیری دمای یک جسم را دماسنجی می نامیم. بطور معمول به دو روش می توان دمای یک جسم را اندازه گیری کرد.
        1) استفاده از حس لامسه: این روش دقیق نیست و فقط می توانیم بگوییم جسم گرم یا سرد است. در بعضی مواقع هم دارای خطا می باشد.
        2) استفاده از دماسنج: توسط این روش می توان دمای دقیق یک جسم را اندازه گیری نمود.

دماسنج: دماسنج ها وسایلی می باشند که توسط آن دمای دقیق یک جشم اندازه گرفته می شود. دماسنج ها از نظر عملکرد و شکل عبارتنداز:
        1) دماسنج های جیوه ای و الکلی
        2) دماسنج گازی
        3) دماسنج ترموکوپل
        4) دماسنج نوری یا تف سنج
        5) دماسنج دیجیتالی

دماسنج های جیوه ای و الکلی: رایج ترین نوع از دماسنج ها هستند. اساس کار این دماسنج ها بر انبساط مایعات قرار دارد.

ساختمان دماسنج های جیوه ای و الکلی: بطور معمول یک دماسنج جیوه ای یا الکلی از سه قسمت زیر تشکیل شده است.
      1) لوله باریک: دیواره لوله باریک دماسنج ضخیم می سازند و آن را خالی از هوا می کنند.
      2) مخزن دماسنج: برای اینکه مبادله گرما براحتی انجام شود جداره مخزن دماسنج را نازک می سازند.
      3) ماده دماسنجی: از مایعات مختلف مانند ( جیوه ، الکل ، .... ) می توان استفاده کرد.

روش مدرج ساختن دماسنج جیوه ای: طی چهار مرحله دماسنج جیوه ای مدرج می شود.
     1) ابتدا مخزن دماسنج جیوه ای را درون مخلوط آب و یخ قرار می دهیم، مدتی صبر می کنیم تا جیوه درون لوله در یک نقطه ثابت شود. این نقطه را علامت می زنیم و نقطه صفر می نامیم.
     2) سپس مخزن دماسنج را درون بخار آب در حال جوش قرار می دهیم مدتی صبر کرده تا جیوه درون لوله بالا رود. هر جایی که ستون جیوه ثابت ماند را علامت زده نقطه صد می نامیم.
     3) در این مرحله بین نقطه صفر تا صد را به صد قسمت مساوی تقسیم کرده هر قسمت را یک درجه سلسیوس می نامیم.
     4) این درجه بندی را می توانیم برای اعداد زیر صفر و اعداد بالای صد نیز ادامه دهیم دراین صورت اعداد زیر صفر را دماهای منفی واعداد بالای صفر را دماهای مثبت می نامیم.

چگونگی استفاده از دماسنج: برای اندازه گیری دمای یک جسم ابتدا مخزن دماسنج را در تماس کامل با جسم قرار می دهیم. مدتی صبر می کنیم تا جیوه درون لوله در نقطه ای ثابت شود. عدد مقابل به ستون جیوه را می خوانیم. این عدد دمای جسم خواهد بود.

گستره دماسنجی یک دماسنج: فاصله کمترین دما تا بیشترین دمایی که توسط یک دماسنج می توانیم اندازه بگیریم گستره دماسنجی آن دماسنج می گویند.

گستره دماسنجی دماسنج جیوه ای: کمترین دمایی که توسط دماسنج جیوه ای می توان اندازه گرفت دمای نقطه انجماد جیوه ( -39  درجه سلسیوس) و بیشترین دما ، دمای نقطه جوش جیوه ( +357  درجه سلسیوس) است. بنابراین گستره دماسنجی یک دماسنج جیوه ای از -39   درجه سلسیوس  الی +357 درجه سلسیوس می باشد.

گستره دماسنجی دماسنج الکلی: کمترین دمایی که توسط دماسنج الکلی می توان اندازه گرفت دمای نقطه انجماد الکل ( -115   درجه سلسیوس) و بیشترین دما ، دمای نقطه جوش الکلی ( +79  درجه سلسیوس) است. بنابراین گستره دماسنجی یک دماسنج الکلی از -115   درجه سلسیوس الی+79  درجه سلسیوس می باشد.

دما سنج طبی: دماسنج طبی نوعی دماسنج جیوه ای است که برای اندازه گیری دمای بدنمان ساخته می شود، این دماسنج بین 35 + درجه سلسیوس الی  +42  درجه سلسیوس مدرج میشود. در زمان ساخت این دماسنج برآمدگی کوچکی جلو مخزن دماسنج ایجاد می کنند تا از برگشت سریع جیوه از لوله به درون مخزن جلوگیری کنند. دراین صورت پزشک فرصت کافی برای خواندن دمای بدن را خواهد داشت.